Introductie

persoon
€ 29.247.833 Inkomsten 2015
€ 30.577.194 Bestedingen 2015
22 Aantal landen
41 Aantal partner-
organisaties

Bouwen aan een toekomst

Een kind op het strand. Overleden. Slachtoffer van de drijfveer van de ouders om overzee een nieuwe toekomst op te bouwen. Weg van de ellende thuis. Het jongetje werd de doorbraak in het scherp krijgen van de massa’s mensen in beweging. Uit het Midden-Oosten. Uit Afrika.

Ontzettend veel harten en portemonnees gingen in 2015 open voor de mensen op drift. Miljoenen die anders bij Woord en Daad op de rekening kwamen, gingen nu naar de migranten. Het leverde ons uiteraard een probleem op, maar daar zoeken we graag een oplossing voor. We zijn vooral dankbaar dat mensen een hart hebben voor hun naaste in nood!

Het heeft ons ook uitgedaagd om na te denken wat wíj kunnen doen. Nee, wij gaan niet in de plek staan van organisaties die uitstekend toegerust zijn om in Nederland met de vluchtelingen te kijken naar hun nieuwe toekomst. We doen iets aan de opvang van vluchtelingen in de regio. Maar we kunnen meer. Niet hier, maar daar!

Voor veel jongeren in Oost-, West- en Noord-Afrika trekt een nieuw bestaan over de Middellandse Zee. Dat zuigende beeld van een prachtige toekomst in Europa willen we eerlijker maken. Maar we willen ook het bestaan in de eigen omgeving beter, mooier en toekomstbestendiger maken. Zodat de eigen omgeving niet langer de jongeren uitspuugt, maar vasthoudt en hen mee laat bouwen aan hun eigen bestaan, de toekomst van hun gemeenschap en land. Het valt op dat onze achterban, comités en bedrijven dat ook zo zien.

Het jongetje op het strand. Hij liet ook ons opnieuw naar ons werk kijken. Beschamend, omdat we het niet eerder zagen. Verrassend ook, omdat we meer kunnen doen dan we ooit vermoedden. In die zin is er nieuw elan, juist om nooit meer dat soort beelden te hoeven zien.

Jan Lock
Directeur-bestuurder


Werk in Nederland

persoon

Vertellen met poppen bij enthousiaste kleuters

Ineke Brand reist stad en land af met de ‘Woord en Daad-poppen’. Kleuters hangen aan haar lippen als ze Vivianne, Karim of Maria laat vertellen hoe het leven in hun land is. Voorlichting op scholen en verenigingen vormt een belangrijk onderdeel van het werk in Nederland.

Verder lezen en resultaten bekijken
52.000 Donateurs

Hoe komt Ineke eigenlijk op het idee om door middel van poppen het verhaal te vertellen? Ineke: ‘Ik heb jarenlang in het kleuteronderwijs gewerkt en ik weet uit ervaring hoe lastig het is om kleuters langer dan tien minuten geboeid te houden. Voor mij was het een uitdaging om dat toch voor elkaar te krijgen.’

En het lúkt Ineke om kinderen van een jaar of vier, vijf mee te nemen naar Burkina Faso, Colombia of de Filipijnen. ‘Jongen en meisjes, Vivianne zit nu in het vliegtuig. Het is heel ver en duurt zó lang... Daarom gaat Vivianne haar ‘Woord en Daad-lied’ zingen. Als Vivianne zingt klappen jullie dan mee?’ En met z’n allen klappen de kleuters enthousiast mee. ‘Jullie doen het geweldig’, motiveert juffrouw Ineke ‘haar’ kleuters.

Waarom doet Ineke dit werk zo graag? ‘Nadat ik het onderwijs verliet, ben ik jarenlang juf op de zondagsschool geweest. Toen mijn jongste twaalf werd, ben ik daarmee gestopt, in afwachting wat er verder op mijn pad zou komen. Want het bleef kriebelen. Via mijn zus, comitélid van Woord en Daad, kwam ik bij Woord en Daad terecht. In deze rol kan ik opnieuw ‘lesgeven’, maar dan over het werk van Woord en Daad. Ik vind het belangrijk om kinderen uit te leggen dat liefde tot God en liefde tot de naaste bij elkaar horen. Die kunnen niet zonder elkaar!’

Resultaten Werk in Nederland

52.000 Aantal donateurs

1.077 Betrokken ondernemers

6.827 Vrijwilligers

15.306 Betrokken jongeren

61,31 Aantal fte's op 31-12-2015


Onderwijs

persoon

Addisalem: ‘Ik wil graag dokter worden’

Addisalem (16) woont in Gambella. Daar gaat ze naar school. Maar niet alleen dat. Ze zorgt ook voor haar moeder. Kortgeleden kreeg zij een hersenbloeding en raakte half verlamd. Acht jaar geleden overleed de vader van Addisalem al. Moedbenemend.

Verder lezen en resultaten bekijken
38.589 kinderen op school

Een gewoon gezinsleven? Voor Addisalem is dat vroeg opstaan, ontbijt maken en haar gehandicapte moeder helpen. Daarna naar de school van Hope Enterprises, voor een lesdag vol nieuwe uitdagingen. Na school geen tijd om te niksen. Ze bakt injera’s, een soort Ethiopisch brood, en verdient zo nog wat om de volgende dag opnieuw te kunnen eten. Addisalem, eigenlijk nog maar een kind. Maar ze runt haar leven als een door het leven getekende volwassene. Ondanks alles verliest ze de moed niet. Nauwelijks in te denken.

Het Ethiopische meisje weet ook wel dat ze de toekomst niet in eigen handen heeft. Maar ze weet wel wat ze wil. ‘Ik wil graag dokter worden. Net als de arts uit Gambella. Hij ontdekte een middel tegen slangengif. Zo’n belangrijke ontdekking wil ik ook graag doen. Zo kan ik andere mensen helpen.’

In september stond de Nederlandse familie Van Breda oog in oog met hun sponsorkind: Addisalem uit Gambella. ‘Heel bijzonder om haar nu in het echt te ontmoeten. Je handen jeuken om meer voor haar te doen. Voor ons is de impact van sponsoring in elk geval overduidelijk geworden.’

Resultaten Onderwijs

Doel behaald
Doel gedeeltelijk behaald

...in opleiding

...die hun opleiding hebben afgerond en zijn doorgestroomd naar vervolgonderwijs

...die hun opleiding hebben afgerond, maar niet zijn doorgestroomd of de doorstroom is onbekend

Kleuteronderwijs

3.596 leerlingen  4.500

1.862

1.734 (100%)

0

Basisonderwijs

22.122 leerlingen  23.500

18.269

3.358 (87%)

495

Voortgezet onderwijs

10.326 leerlingen  8.500

8.278

1.855 (91%)

193

Hoger onderwijs

2.545 leerlingen  2.400

2.016

433 (82%)

96


Vakonderwijs

persoon

Alena: ‘Er kwam rust in mijn leven’

Leren voor een vak en daarna werken aan de gemeenschap, het dorp of land. Veel mensen willen wel, maar hebben geen geld voor een opleiding. Juist voor hen bieden onze partnerorganisaties praktische vaktrainingen en ondersteuning bij het vinden van een baan. In de praktijk ontvangen leerlingen echter vaak meer dan dat. ‘God heeft me gezegend!’

Verder lezen en resultaten bekijken
4.484 jongeren met baan

Alena (35) uit Colombia volgde in 2010 een opleiding tot kleermaker bij partnerorganisatie CDA en begon een eigen naaiatelier. ‘Tijdens de cursus hoorde ik over God, bij weekopeningen en in gesprekken met docenten. Dat zette me aan het denken. Ik ging bidden, en er kwam rust in mijn leven. God heeft me gezegend; ik kreeg een startkrediet en zo kon ik voor mezelf beginnen! In totaal ontving ik drie kredieten tussen 2011 en 2013. Inmiddels ben ik zelfstandig, dat is veel beter. Bij alles wat ik doe wil ik andere mensen laten delen, ook in mijn succes. Ik zeg altijd tegen mijn werknemers: ‘We werken niet zozeer aan de vooruitgang van mijn zaak, maar aan de ontwikkeling van ons allemaal.’

Resultaten Vakonderwijs

Doel behaald  Doel gedeeltelijk behaald

Beroepsonderwijs, -training en arbeidsbemiddeling (TVET-JBS)

Biljet icoon

Getrainde studenten

6.954

nog in (meerjarige) opleiding (1.187)

gediplomeerd (5.767)

Biljet icoon

Gediplomeerde studenten die...

5.767 leerlingen 

... een baan vinden (3.001) 1.700

... een eigen bedrijf starten (1.483) 2.000

... doorstromen naar vervolgonderwijs (624) 350

... onbekend (659)

Eigen inkomsten

Biljet icoon

Vakonderwijs

Eigen projectinkomen partnerorganisatie (21%) 22%

Inkomen via Woord en Daad

Biljet icoon

Arbeidsbemiddeling

Eigen projectinkomen partnerorganisatie (27%) 23%

Inkomen via Woord en Daad


Voedselzekerheid

persoon

Elizabeth: ‘Ik voel me enorm gesteund en aangemoedigd’

In veel landen zijn mensen voor hun dagelijkse levensbehoeften afhankelijk van lokale landbouw en veeteelt. Juist zij ervaren de gevolgen van klimaatverandering, droogte en overstromingen. Onze partnerorganisaties werken aan verbetering van de voedselzekerheid, bijvoorbeeld via voorlichting rond voeding en door boeren te trainen.

Verder lezen en resultaten bekijken
2.644 Boeren getraind

Elizabeth (55) uit Tsjaad is getrouwd, moeder van acht kinderen en heeft al twintig jaar een klein boerenbedrijf. Gedurende die periode heeft ze veel gehad aan de ondersteuning van onze partnerorganisatie PCAR. ‘Ik had zelf al het een en ander opgezet voordat ik een microkrediet ontving. Het ging voorspoedig en nadat ik de lening had afbetaald, nam ik een tweede, grotere lening. Dankzij deze steun kwam er meer stabiliteit in mijn bedrijf. Van de winst kan ik bijdragen in de huishoudelijke uitgaven. Tijdens het droge seizoen houd ik me voornamelijk bezig met kleinschalige handel. Afgelopen jaar heb ik een training gevolgd over hoe ik deze activiteiten nog beter kan beheren en mijn winst kan verhogen. Ik voel me enorm gesteund en aangemoedigd in mijn werk, dat ik doe om voor mijn gezin te kunnen zorgen.’

Resultaten Voedselzekerheid

Doel behaald  Doel gedeeltelijk behaald
icoon voedsel training

Personen ontvangen training over voeding

4.472

4.510
icoon landbouw training

Boeren ontvangen training over landbouwmethoden

2.644

1.980
Stethoscoop

Boeren ontvangen landbouwproductiemiddelen

957

1.320
Stethoscoop

Boerengroepen die hun capaciteit hebben versterkt

167

100

Gezondheid

persoon

Met vakmanschap kan het project goed draaien

In Ethiopië heeft Woord en Daad twee programma’s rond water, die nauw verbonden zijn. In het eerste project worden nieuwe putten geboord volgens een innovatieve methode, waarmee op veel meer plaatsen putten kunnen worden geboord. In het tweede project trainen we teams die het onderhoud van de putten en pompen op zich nemen. Veel oude putten zijn in onbruik geraakt door slecht onderhoud. En als ze wel gerepareerd worden, duurt dat veel te lang.

Verder lezen en resultaten bekijken
133.800 consultaties gegeven

Dit is een van de onderhoudsteams van het project (van links naar rechts: Yosef, Yared, Berhanu, Masho and Tsegay). De teamleden wonen rond het plaatsje Hintalo-Wajerat. Allemaal zijn ze begin 20 en afgestudeerd van een vakopleiding. Inmiddels hebben zij samen het specifieke trainingsprogramma van het project doorlopen, waardoor ze nu alles weten van waterpompen. En dat is hard nodig, want alleen met vakmanschap kan het project goed draaien. Binnenkort hopen ze met het werk van hun bedrijfje te starten. En vooral: met hun gemeenschap als klant. Hun droom? ‘We willen graag een eigen kantoortje hier in de stad hebben, waaruit we dan ons bedrijf kunnen draaien. Het liefst willen we ons bedrijf uitbreiden met een onderdelenwinkeltje, en het openen van een afdeling in een andere woreda (gemeente). Op deze manier hebben we zelf een baan en kunnen we banen creëren voor heel veel andere jongeren in deze omgeving!’

Resultaten Gezondheid

Doel behaald  Doel gedeeltelijk behaald

Consultaties van patiënten

133.800

188.900

Personen bereikt met preventievoorlichting

636.000

661.000

Personen bereikt met hygiënevoorlichting

142.000

150.000

Gerealiseerde waterpompen

110

212

Gerealiseerde latrines

301

300

Agri-bedrijfsontwikkeling

persoon

Ejem: ‘kleine dingen hebben grote impact’

ADP (Aridland Development Program), partnerorganisatie van Woord en Daad, zet zich in Oeganda in voor het uitbreiden van de honingsector. Het doel van dit programma is het versterken van de leefgemeenschappen door het verbeteren van de economische kansen. Met honingproductie verduurzamen de boeren (een deel van) hun inkomsten.

Verder lezen en resultaten bekijken
15.646 (Boeren)ondernemers getraind

Ejem is 35 jaar oud, is getrouwd, en heeft zes kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar. In januari sloot hij zich bij ADP aan als cursist voor de honingtraining. Hij was al actief als imker, maar wilde graag meer leren en ook meer verdienen. Ejem vertelt: ‘Ik had een traditionele bijenkorf, maar kon via een lening een modernere bijenkorf krijgen. Dat levert meer op. Ik weet nu veel beter wat ik moet doen om de oogst te vergroten. Zo is het bijvoorbeeld goed als je bij warm weer een emmer water in de buurt van de bijenkorf plaatst, zodat de bijen vocht in de buurt hebben. Verder hebben we geleerd dat de cassavebloem goed is voor de bijen. Dus planten we cassave in de buurt van de bijenkorven. Het lijken kleine dingen, maar het heeft grote impact.’

En het resultaat blijkt! Vroeger verdiende de groep van Ejem ongeveer 300.000 shilling (€ 80) per oogst. Nu verdient de groep 800.000 shilling (€ 220)!

Resultaten Agri-bedrijfsontwikkeling

Doel behaald  Doel gedeeltelijk behaald Doel niet behaald
Biljet icoon

Verstrekte leningen

4.468

5.830
Biljet icoon

Boeren/ondernemers ontvangen training

15.646

14.180
Biljet icoon

Nieuwe banen

1.075

350
Biljet icoon

Gerealiseerde ketenverbindingen

16.218


Huizenbouw

persoon

Rahima: ‘Wat een luxe om een eigen wc te hebben’

In Nederland heeft ieder huis vaak meer dan één toilet. Dat is op het platteland van Bangladesh heel anders. Je zult je wc maar moeten delen met nog 15 andere families. Toch niet voor te stellen! Daarom is Rahima Begum (50 jaar) zo blij met haar eigen toilet. En Rahima heeft niet alleen een nieuw toilet, maar een heel nieuw huis! Mogelijk gemaakt door het unieke hypotheeksysteem van Woord en Daad-partner Inclusive Home Solutions.

Verder lezen en resultaten bekijken
700 huizen gebouwd

Rahima woont in Kowarpur, een klein gehuchtje in het zuiden van Bangladesh. Stilzitten is niks voor haar. Sinds 2008 is ze lid van een microkredietgroep. Met het krediet kocht ze stoffen in. Nu maakt ze kleurrijke kleding voor de lokale markt. Voor de foto heeft ze speciaal haar mooiste sari aan gedaan. Rahima is getrouwd en trotse moeder van vijf zonen. Haar man werkt als schipper op de rivier. Die stroomt vlak langs hun huis. De rivier bezorgt hen ieder jaar weer grote problemen. In het regenseizoen stroomt de rivier buiten haar oevers. Dijken zijn er niet om Rahima en haar gezin te beschermen. Gevolg is dat het rivierwater ieder jaar weer het huis binnenstroomt. ‘Het water komt wel vijf centimeter hoog. Alles wordt nat. Ook onze rijstvoorraad. De lemen vloer spoelt weg en als het water weer zakt moeten we ons hele huis opnieuw opknappen.’ Rahima valt even stil.

Gelukkig is veel veranderd voor Rahima en haar gezin. Dankzij een huizenkrediet van € 1.500 bouwde Rahima een nieuw huis. Rahima bepaalde samen met haar gezin wat voor soort huis ze wilden bouwen. Hun nieuwe onderkomen moest wel aan drie voorwaarden voldoen: een stevige betonnen fundering van minimaal 70 cm hoog, zodat bij overstromingen het rivierwater niet meer naar binnen spoelt. Ook moet er een schone watervoorziening aanwezig zijn. En een eigen toilet. ‘Kijk, daar staat onze nieuwe latrine, kijk eens hoe mooi het is afgewerkt! Zie je het verschil? Deze veranderingen maken mij een gelukkig en dankbaar mens!’


Noodhulp

persoon

Lalit: ‘De huizen gingen dansen en stortten toen in...’

Dit is Lalit. We spreken hem vlak na de aardbeving op 24 april 2015. Hij vervoert hout uit het bos om zijn huis te repareren dat tijdens de aardverschuivingen ernstig beschadigd raakte.

Verder lezen en resultaten bekijken

Samen met zijn vrouw Masali heeft hij naast zijn ingestorte huis een tijdelijk onderkomen gemaakt. Hij vertelt over de ramp: ‘Ik was buiten bezig mijn bijl vast te zetten. Alles begon te schudden, mijn huis begon te dansen en ik bevroor gewoon, ik kon niets doen. De grond om me heen begon te kraken, dus ik sprong naar een andere plaats, bang als ik was in de scheur te vallen. Nadat de eerste aardbeving voorbij was, volgden nog veel naschokken. Drie dagen hadden we geen eten, nog geen enkele rijstkorrel. We overleefden alleen op water. Ik sliep niet al deze drie dagen. Ik dankte God steeds opnieuw dat de aardbeving overdag was. ’s Nachts zouden we allemaal gestorven zijn.’

Het was in Nepal de ergste aardbeving sinds 80 jaar. Een aardbeving die een spoor van verdriet achterliet, ruim 8500 overleefden de ramp niet. Honderdduizenden mensen verloren hun huis. Het is dus niet zonder reden dat Woord en Daad focust op wederopbouw van huizen, onder andere met partnerorganisaties UMN en Medair. Samen met deze organisaties werken we aan Vakmanschap!Vakmanschap bij de bevolking zèlf. In de vorm van een training in aardbevingsbestendig bouwen, zodat op de lange termijn mensen echt geholpen zijn. En in de vorm van vouchers waarmee bouwmateriaal kan worden aangeschaft bij lokale handelaren. Dat stimuleert meteen de lokale markt. Vakmanschap over de gehele linie dus!

Resultaten Noodhulp

Noodhulp koffer Nepal
€ 1.059.569

Noodhulp koffer Filipijnen
€ 668.743

Noodhulp koffer Irak
€ 450.957

Noodhulp koffer Haïti
€ 181.841

Noodhulp koffer Sierra Leone
€ 178.406

Noodhulp koffer Mid Oosten
€ 100.000


Beleidsbeïnvloeding Zuiden

persoon

Jonel: ‘Echte ontwikkeling moet van de mensen zelf komen’

Om te werken aan blijvende verandering is het van belang dat burgers zelf, maar ook overheden, kerken en maatschappelijke organisaties hun verantwoordelijkheid nemen en samenwerken. Daarom ondersteunt Woord en Daad partnerorganisaties in het uitvoeren van zogenaamde beleidsbeïnvloedingsprogramma’s.

Verder lezen en resultaten bekijken
46 Beleidsbeïnvloedings-trajecten

In Haïti coördineert Jonel Jonathas (44) het beïnvloedingsprogramma van partnerorganisatie Parole et Action. Dit programma bestaat uit lobbyactiviteiten en bewustwordingscampagnes gericht op burgers.

‘Veel ouders op het platteland kunnen zich geen onderwijs veroorloven voor hun kinderen. Gebrek aan onderwijs maakt kwetsbaar en toegang tot onderwijs is een aandachtspunt. Onverantwoorde keuzes op het gebied van seksualiteit en gezinsvorming zijn dan snel gemaakt. Door samen te werken met scholen en kerken, hoop ik eraan bij te dragen dat mensen weerbaarder worden en hun verantwoordelijkheid nemen voor hun naaste en zichzelf. Wanneer mensen handelen vanuit een christelijke visie op seksualiteit en voortplanting, zal dat ook leiden tot meer welzijn in de dorpsgemeenschappen. Daarbij blijft beïnvloeding van overheidsinstanties om overheidsprogramma’s dichter bij burgers te brengen, onverminderd belangrijk. Wat mij motiveert is de overtuiging dat echte ontwikkeling uiteindelijk van de mensen zelf moet komen. In het verleden werd Haïti ‘Parel van de Antillen’ genoemd. Graag draag ik er met mijn kennis aan bij dat dit ook in de toekomst weer zal gelden, voor alle inwoners!’

Resultaten Beleidsbeïnvloeding Zuiden

Aantal partnerorganisaties actief in beleidsbeïnvloeding, per programma

0 5 10 15 20

Onderwijs

TVET/JBS

Gezondheid

Voedsel-
zekerheid

Agri- bedrijfs-
ontwikkeling

Algemeen


Beleidsbeïnvloeding Noorden

persoon

MP Watch: studenten gaan de politiek te lijf

Wat is nu precies het effect van de Nederlandse ontwikkelingshulp op het leven van mensen in Afrika? Versterkt de Nederlandse handel met Afrikaanse landen de positieve effecten van hulp, of verzwakt het die juist?

Verder lezen en resultaten bekijken
7 campagnes gevoerd

Neemt ons land Afrika met de linkerhand af wat het eerst met de rechterhand gegeven heeft? Belangrijke vragen. Vier studenten gingen voorjaar 2016 met Woord en Daad op zoek naar het antwoord: Alette Paul (23), Nelline Boers (23), Arco Vuik (24) en Kees Knulst (25). Ze kregen van Woord en Daad een training in het analyseren van het Nederlandse overheidsbeleid en in het schrijven van scherpe politieke adviezen en columns. Tijdens een leerzame reis naar Oeganda konden ze met eigen ogen zien wat er klopte van al die mooie politieke documenten. Of woorden wel omgezet worden in daden. In contacten met de SGP en de ChristenUnie brachten ze hun bevindingen naar voren. In het Nederlandse beleid zitten wel degelijk spanningen. Ontwikkelingssamenwerking en internationale handel versterken elkaar niet automatisch. SGP en ChristenUnie stonden open voor de inzichten en aanbevelingen van Alette, Nelline, Arco en Kees. De komende tijd zullen we in de gaten houden wat ze ermee gaan doen!


Bewustwording

persoon

Sjanet: ‘Denken we eerst na voor we nog een handje pakken?’

Vijftien vrouwen namen in februari 2015 deel aan een reis vanuit De Eerlijke Vrouw naar Burkina Faso. Woord en Daad wilde hen laten nadenken over eerlijk consumeren.

Verder lezen en resultaten bekijken
25 Events

Deelneemster Sjanet Schipper: ‘Ik heb genoten van het landschap, de vriendelijke mensen en de andere manier van leven. Maar ik heb mij vooral verbaasd tijdens onze ‘cashewnotendag’. We hebben de cashewnoot van begin tot eind gevolgd: vanaf dat hij als vrucht aan de boom hangt, totdat hij verpakt wordt voor de export. Wat een vakwerk vereist dat zeg! Voordat wij een nootje in onze mond stoppen, zijn tenminste tien mensen met de verwerking van dat nootje bezig geweest. Zoveel werk voor een product dat wij hier in Nederland ‘duur’ noemen. Dit verhaal vertel ik nu ook aan anderen. Want als we beseffen hoeveel mensen betrokken zijn bij één nootje, eten we dan nog steeds gedachteloos een bakje cashewnoten leeg of denken we eerst na voor we nog een handje pakken?’

Resultaten Bewustwording

11 Events, waarmee 780 leerlingen bereikt

6 Jongeren op reis

171 Lespakketten gedownload

10 Vrouwen-events

4 Studentenbijeenkomsten, waarmee 344 studenten bereikt


Financiën

persoon

Tijdig inspelen op trends

Om te groeien, moet je gevoed worden. Dat principe gaat ook op in het werk van Woord en Daad. Dankzij onze inkomsten konden we ons werk doen. De trouwe steun van onze donateurs is als een gestage stroom water die het land bevochtigd. Net zoals boer Marlon in Nicaragua zijn land besproeit om de koffieplant te zien groeien.

Verder lezen en resultaten bekijken
29.247.833 Inkomsten

In 2015 ontvingen we € 29.247.833 van particuliere donateurs, bedrijven, fondsen en de overheid. Daarmee kon ons werk doorgaan. Dalende inkomsten plaatsten ons voor praktische uitdagingen. Toch zien we ook positieve tendensen. Vanuit bedrijven en vermogensfondsen noteerden we een stijging van de inkomsten. Hoopgevend! Particuliere inkomsten waren echter lager dan verwacht, met name in december. In combinatie met dalende overheidssubsidies lagen werkelijke inkomsten uiteindelijk toch onder het begrote bedrag. Dankzij een goed systeem om inkomsten en uitgaven nauwlettend te volgen, konden we tijdig inspelen op deze trends.