De verzengende hitte vulde het nieuws. Het hitteplan werd weer onder het stof vandaan gehaald. Opnieuw lazen we hoe we het hoofd koel kunnen houden bij extreme temperaturen: houd je woning koel, drink voldoende, let op oververhitting en nog meer van dat soort adviezen. Eén advies uit het hitteplan is eigenlijk overal toepasbaar: let op jezelf én op anderen. Hitte is een stille moordenaar die alleen al in Europa jaarlijks tienduizenden mensen het leven kost. Laat staan in andere delen van de wereld. Extreme hitte is de dodelijkste én meest onderschatte weervorm.
Ook één vraag beheerste dagenlang het nieuws: moeten de scholen sluiten? Veel schoolgebouwen bleken niet bestand tegen deze temperaturen. Kinderen blij, ouders duidelijk minder enthousiast.
Ik moest een glimlach onderdrukken toen ik het hitteplan las en diezelfde dag een mailtje kreeg van een organisatie waarmee ik zou vergaderen, met de tip: “Trek luchtige kleding aan.”
Mijn gedachten gingen naar West-Afrika, waar ik regelmatig naartoe reis. Als het ergens écht warm wordt, is het daar. Toen het nieuws meldde dat veel scholen dichtgingen, waande ik me weer in het overvolle, hete klaslokaal met zestig kinderen in Burkina Faso. Ze zongen me enthousiast toe toen ik binnenkwam. De enige ventilatie die ik zag, waren de open ramen.
Op vrijdag 26 juni, met code rood kregen we het advies om zoveel mogelijk thuis te blijven en het rustig aan te doen. Hoewel ik van plan was naar een vergadering in Den Haag te gaan, besloot ik op het laatste moment ook thuis te blijven. Ik was zelf fysiek niet helemaal in orde.
Mijn bewondering voor onze partners in Afrika groeide die dag net zo snel als de temperatuur. Zij leven elke dag met hitte waarbij wij in Nederland direct het hitteplan zouden afkondigen. Zij hebben hun leven daar knap op ingericht. Vanaf nu kan ik in gesprekken met mensen die vanuit vooroordelen spreken over de vermeende ‘luiheid’ of het lagere werktempo in Afrika ook onze Nederlandse ervaring delen. We weten nu hoeveel energie werken in zulke omstandigheden kost.
Wetenschappers van het World Weather Attribution concludeerden dat deze Europese hittegolf zonder door de mens veroorzaakte klimaatverandering “vrijwel onmogelijk” was geweest. Een veelzeggende conclusie.
Als ergens mensen lijden onder de gevolgen van klimaatverandering, is het daar. We kunnen en mogen niet wegkijken van de gevolgen van klimaatverandering, die op allerlei fronten conflicten veroorzaakt.
Het stijgt dus allemaal.
De temperatuur.
De urgentie.
Hopelijk ook ons bewustzijn.
En onze verantwoordelijkheid om bewuste keuzes te maken die ten goede komen aan onze kwetsbare medemens, ver weg, bij wie het dagelijks schroeit onder de voeten.
Toch maar geen airco aanschaffen en ons levensritme aanpassen?
Want als wij accepteren dat ons leven bij hitte een tandje lager mag, begrijpen we misschien ook beter hoe mensen in de Sahel al generaties lang volhouden.