Het Pragati-project richt zich op boeren in India die kurkuma verbouwen en verkopen. Kurkuma is een felgele wortel die veel wordt gebruikt als specerij in de keuken. Je kent het misschien uit curry’s of als ingrediënt in sommige gezondheidsproducten. De wortel wordt gedroogd en vermalen tot het bekende gele poeder.
De insteek van het project was boeren trainen in maatschappelijk verantwoord ondernemen en verbinden aan afnemers die duurzaam inkopen. Het startschot voor dit ambitieuze project viel in 2024; sindsdien is er veel gebeurd.
Het project begon met trainingen in duurzame landbouw, gewasbescherming, marktkennis en ondernemerschap. Boeren werden samengebracht in zogenoemde ‘communities of practice; praktijkgroepen waar ze van elkaar konden leren en ervaringen uitwisselen. Daarnaast kregen een aantal boeren toegang tot het Farmer Partnership Programme van Nedspice, dat technische ondersteuning en een afzetmarkt bood.
Meer zelfvertrouwen
Stap voor stap werden veranderingen zichtbaar. Boeren gingen bewuster om met bestrijdingsmiddelen, zoals boer Krishna Reddy vertelt. “Toen Job Booster India zaadbehandeling introduceerde, had ons dorp daar nog nooit van gehoord.” De boeren verbeterden hun teeltmethoden en behaalden hogere opbrengsten. Bij de meeste deelnemers steeg de productie. Tegelijk daalden de teeltkosten door slimmer gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen.
Het gaf de boeren zelfvertrouwen. Ze gingen landbouw steeds meer zien als een bedrijf waarvoor kennis, planning en marktinzicht nodig zijn. “Voor het eerst verkocht ik mijn kurkuma rechtstreeks aan een bedrijf. Vroeger verkocht ik vooral via tussenhandelaren”, zegt boer Krishna Reddy over de andere aanpak.
Vrouwen praten mee
Ook vrouwen kregen meer ruimte om mee te praten en invloed op besluiten te hebben. Hoewel traditionele rolpatronen niet zomaar verdwijnen, groeide hun betrokkenheid zichtbaar. Zo schopte Sanjamma het tot lid van de districtscommissie van de boerenorganisatie. “De gesprekken bij ons thuis hielpen ons begrijpen hoe belangrijk het is om sámen beslissingen te nemen over wat we op het land doen”, zegt zij.
Economisch boekte het project eveneens vooruitgang. Veel gezinnen kwamen dichter bij een leefbaar inkomen, mede door een sterke stijging van de prijs voor kurkuma. Huishoudens konden sparen en boeren kregen meer grip op hun bedrijfsvoering. Toch bleven vooral kleine boeren en pachters kwetsbaar; het waren voornamelijk de grotere bedrijven die goed boerden.
Aan de kant van bedrijven en afnemers werden eveneens stappen gezet. Nedspice stelde een officieel beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen vast. Fuchs ontwikkelde nieuwe gedragscodes, verbeterde risicoanalyses en maakte verantwoord inkopen onderdeel van trainingen voor medewerkers. Beide bedrijven kregen beter zicht op risico’s rond inkomen, gender en pesticidengebruik in hun keten.
Tegenslag
Toch verliep niet alles rimpelloos. Buitensporige regenval zorgde plaatselijk voor lagere oogsten. En de stap van training naar daadwerkelijke markttoegang bleek moeilijker dan verwacht. Slechts een beperkt aantal boeren kon uiteindelijk direct leveren aan Nedspice. De communicatie tussen partners verliep niet altijd goed en er was verschil in verwachtingen.
Beperkte aankoopverplichtingen van afnemers maakten het lastig om boeren structureel de prijs te bieden die opkopers verwachtten. Ook de kwaliteit van kurkuma speelde een rol: slechte kwaliteit beperkte soms de toegang tot de Europese markt.
Vooruitgang
De belangrijkste les? Verandering kost tijd. Boeren kunnen in twee jaar veel leren en vorderingen maken. Maar structurele veranderingen, zoals een leefbaar inkomen, gelijke behandeling van vrouwen en sterke marktposities, vergen een langere adem. Het Pragati-project gaf afnemers en bedrijven meer inzicht in wat belangrijk is voor de boer en met welke risico’s hij te maken heeft. Daar blijkt het nog wel eens aan te schorten. Met deze kennis hebben de bedrijven hun beleid aangepast, zodat op den duur alle betrokken boeren daarvan profiteren.
Want dat is ook een les uit het internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen: als bedrijf neem je verantwoordelijkheid voor de gevolgen van je handelen. Letten Nederlandse ondernemers erop dat boeren een eerlijke prijs krijgen? Zijn ze zich bewust van risico’s voor deze boeren in India? Weten ze dat kinderarbeid op de loer ligt en het gebruik van pesticiden omlaag kan?
Duurzame productieketens zijn een zaak van lange adem en veel geduld. Volledige verandering bereik je niet in drie jaar, maar elke stap vooruit telt. Want net als kurkuma heeft echte verandering tijd nodig om op volle kleur en goede smaak te komen.
