In perscentrum Nieuwspoort in Den Haag waren ze in de meerderheid: een zaal met veel betrokken vrijwilligers van Woord en Daad. Dat was dat meteen voelbaar. “Vrijwilligers hebben niet per se de tijd; ze hebben een hart,” klonk het treffend.
Lofrede
Onder leiding van vrijwilligerscoördinator Martine de Jong gingen burgemeester Evert Jan Nieuwenhuis (Waddinxveen) en de vrijwilligers Marcel Ligtenberg en Marien Lindhout in gesprek. Lindhout, al 43 jaar vrijwilliger, deelde kleurrijke anekdotes – inclusief de keer dat hij zelfs een olifant huurde voor een event op de markt. Het leverde een luchtige start op, mede door quizvragen over vrijwilligerswerk.
Rina Molenaar sprak als bestuurder van Woord en Daad de loftrompet over de “stille helden”. Volgens haar zouden we elk jaar het Jaar van de Vrijwilliger mogen vieren. Ze prees de vrijwilligers om hun inzet, die bescheiden en gedreven hun werk doen. De koffietafel in de kringloopwinkel schetste ze als een oase in een turbulente wereld, een plek waar menselijkheid samenkomt. Ze verwees naar filosoof Levinas, die sprak over “de kleine daden van goedheid van het dagelijks leven”. Die gedachte vormt volgens haar het refrein dat dit jaar mag blijven klinken.
Shoppen in verhalen
Daarna presenteerden prof.dr. Sara Kinsbergen (Radboud Universiteit) en prof. dr. Lucas Meijs (Erasmus University) hun onderzoek binnen Woord en Daad. Kinsbergen vertelde dat ze niet zo van shoppen houdt, behalve “shoppen in verhalen”. Ze sprak met ruim 400 vrijwilligers en schetste een groep die gedreven is door internationale solidariteit, vaak ook vanuit een christelijke motivatie. Meijs vulde aan dat wereldburgerschap ontstaat door opvoeding en ervaring. Daarnaast laten kringloopwinkels zien hoe directe en indirecte impact samenkomen.
In de discussie kwam naar voren dat kringloopwinkels een voedingsbodem kunnen zijn voor nieuw wereldburgerschap. Ze bieden kansen voor jongeren, maar de aansluiting tussen generaties vraagt soms extra aandacht.
Ook uit Colombia kwamen inspirerende voorbeelden. In een video liet partnerorganisatie Conviventia zien hoe daar een vrijwilligersnetwerk wordt opgebouwd. Het riep op tot meer uitwisseling van verhalen tussen Nederland, Colombia en andere landen waar Woord en Daad werkt.
Regeldruk
Burgemeester Jos Wienen lichtte toe hoe waardevol vrijwilligers zijn in de lokale samenleving. Jaarlijks reikt hij vele lintjes uit, vaak voor langdurige vrijwillige inzet. “Terecht”, aldus de Haarlemse burgervader. Volgens Wienen is vrijwilligerswerk een ere-ambt. De overheid kan dat nooit volledig overnemen en moet dat ook niet willen. Hij waarschuwde voor bureaucratisering en pleitte voor meer vertrouwen in burgers en vooral minder regels. “Tragisch dat er zo bezuinigd wordt op ontwikkelingssamenwerking. Het is ongelooflijk dom als de overheid denkt het zelf te kunnen. Maak gebruik van infrastructuur van ontwikkelingsorganisaties”.
Onder leiding van politiek adviseur Kees Knulst gingen Wienen, Inge van Dijk (CDA), Pascalle Grotenhuis (algemeen directeur Internationale Zaken bij BuZa) en Laila Ait Baali (directeur VrijwilligerswerkNL) met elkaar in gesprek. Rode draad was vooral de regeldruk. De hoeveelheid regels maakt vrijwilligers huiverig en vleugellam, vooral bij bestuurlijke rollen, stelde Ait Baali.
De “regelreflex” houdt initiatieven onnodig tegen, beaamde Van Dijk. En ook Grotenhuis zei dat de overheid beter moet luisteren en drempels voor vrijwilligerswerk moet verlagen. Wienen benadrukte dat tussen overheid en vrijwilligers herstel van vertrouwen noodzakelijk is. “Stop met de afrekencultuur. Ga uit van goede intenties”, was zijn advies. Met de presentatie van beleidsaanbevelingen zette het symposium een dikke streep onder de roep om meer ruimte voor vrijwilligerswerk.
Berend Gunnink, manager bij de Stichting Ontmoeting, en burgemeester Nieuwenhuis sloten het symposium af. Nieuwenhuis riep vrijwilligers op om alert te blijven en niet “hun eigen koninkrijkje” te bouwen. Hij moedigde bestuurders aan meer lef te tonen bij de aanpak van bureaucratische obstakels. Alles bij elkaar, zo sloot hij af, “is het fantastisch om vrijwilligers eens echt in het zonnetje te zetten”.
foto’s Laurens Sprakel/Woord en Daad
